على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2427
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و رباب . و عود الدرقة : ريشهء گياه انغوزه . و ام العود : هزار خانهء شكنبه . عود ( ud ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوبى سياه رنگ كه جهة بخور سوزانند و بوى خوش از دود آن برآيد . و نام سازى كه نوازند . و عود سيمين : دم صبح . و عود صليب : داروئى كه فاوانيا و كهيانا نيز گويند . و يك نوع چوبى كه آتش براى كار نكند و هر چند آن را بشكنند مربع برآيد و كارههاى آن مربع باشد . و چوب سه گوشهاى كه براى تعويذ كودكان برشته كشند و بر آنها بياويزند . و صبحدم و دم صبح . و عود قمارى : نوعى از عود كه از كمار مىآورند . و عود گلابى : سپيدى و سياهى . و عود و گلاب : نيز سپيدى و سياهى . عود ( ovvad ) ع . ج . عائد . عودان ( ud ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : منبر آن حضرت و عصاى وى صلى اللّه عليه و آله . حديث شريح : انما القضاء جمر فادفع الجمر عنك بعودين اى بشاهدين . عودة ( avdat ) ا . ع . مؤنث عود يعنى ماده شتر و يا گوسپند كلانسال . عودة ( avdat ) م . ع . عاد عودا و عودة . مر . عود . عودة ( evadat ) ع . ج . عود . عودت ( avdat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازگشت و برگشت و رجعت و مراجعت . عود سوز ( ud - suz ) ا . پ . مجمر . و مجمرى كه در آن بوى خوش مىسوزانند . عودق ( avdaq ) و عودقة ( avdaqat ) ا . ع . ابزارى آهنين با شاخههاى سركج كه بد آن دول و جز آن را از چاه برآرند . عودقة ( avdaqat ) ا . ع . آهنى سركج كه بر آن گوشت پارهاى نصب كنند براى صيد گرگ و جز آن تا هنگام او باريدن در گلويش آويزد . عودقة ( avdaqat ) م . ع . عودق عودقة : دست انداخت در اطراف حوض مانند طالب چيزى . و به گمان كارى كرد كه يقين آن را نداشت . و عودق الرجل : برآورد آن مرد با عودقة آنچه در چاه بود . عودى تخت ( udi - taxt ) ا . پ . آسمان . عوذ ( avz ) ا . ع . از اعلام است . عوذ ( avz ) م . ع . عاذ عوذا و معاذا و معاذة و عياذا ( از باب نصر ) : پناه برد و اندخسيد . و عاذ بالله : پناه برد به خدا . و عوذا بالله منك : پناه مىبرم به خدا از تو . عوذ ( uz ) ع . ج . عائذ . عوذ ( avaz ) ا . ع . پناه جاى . و كراهت . و برگ فروريختهء از درخت . و ناكس و فرومايه . و افلت منه عوذا : ناپديد شدم از وى از ترس و اين را در وقتى گويند كه شخص را تهديد بر زدن كرده باشند و يا شخص را زده و تهديد بر قتل نموده باشند . و ما تركت فلانا الا عوذا : ترك نكردم فلان را مگر از روى كراهت . عوذ ( ovaz ) ع . ج . عوذة . عوذ ( ovvaz ) ا . ع . گياه در بن خار رسته و يا در زمين درشت و دشوار كه شتر بدان نرسد . و مرغى كه پيوسته در كوه و جز آن پناه گرفته ماند . و گوشت بر استخوان چسبيده . و منه : اطيب اللحم عوذه . عوذان ( uz n ) ع . ج . عائذ . عوذة ( uzat ) ا . ع . افسون . و تعويذ . ج : عوذ . عور ( avr ) م . ع . عاره عورا ( از باب نصر ) : يك چشم گردانيد او را . و عاره عورا ( از باب نصر و ضرب ) : گرفت آن را و برد آن را و يا هلاك كرد آن را . و ما ادرى اى الجراد عاره اى الناس ذهب به . عور ( ur ) ص . پ . برهنه و عريان و بىلباس و پوشاك . عور ( ur ) ع . ج . اعور . و ج . عوراء . عور ( avar ) م . ع . عور عورا ( از باب سمع ) : رفت بينائى يك چشم وى . و يك چشم گرديد . و كذا عار يعار ( بالاعلال ) . عور ( avar ) ا . ع . فساد . قولهم : عور الرحمن ما ولى العور اى افسد ما ولاه الفساد . عور ( avar ) ص . ع . بد باطن و زشت بد سرشت . عوراء ( avr ' ) ص . ع . عين عوراء : چشم يكتائى . ج : عور . و نيز عوراء : زن يك چشم . و زنى كه يكى را دو بيند . و دشت بىآب . عوراء ( avr ' ) ص . ع . كار قبيح و زشت . و سخن زشت . و فحش . عورات ( avr t ) و ( avar t ) ع . ج . عورة . و نيز عورات : ساعتهائى كه در آن كشف عورت سزاوار است و هى ثلاث عورات اى ثلاث اوقات : قبل صلوة الفجر و عند نصف النهار و بعد العشاء الا خيرة . عوران ( ur n ) ص . ع . ركية عوران : چاه شكستهء ريخته ( مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است ) . و نيز عوران : ج . اعور . و عوران قيس : نام پنج نفر شاعر . عورة ( avrat ) ا . ع . اندام شرمگاه مردم يعنى از ناف تا زانو . و هر چه از ديدن و نمودن آن شرم آيد . ج : عورات و عورات . و رخنهء در سرحد ملك و در صف لشكر و در حصارى كه از آن بيم باشد . و ساعتى كه در آن كشف عورت سزاوار بود . و يك چشمى .